حشمتالله قمبری، پژوهشگر تاریخ اسلام، در گفتوگو با میزان با یادآوری واقعه مباهله به عنوان «نقطه عطف دیپلماسی انقلابی اسلام»، گفت: «صلح حدیبیه که حداکثر هفت روز به طول انجامید، برخلاف تصور رایج، یک برنامه جامع اقدام مشترک هفت مادهای بود که در آن، پیامبر اکرم(ص) بدون هیچ عقبنشینی از اصول، هم آتشبس دهساله برقرار کرد و هم قدرتهای زمانه را به رسمیت شناختن دولت مدینه وادار ساخت. این همان تفاوت ماهوی مذاکره با سازش است؛ مذاکره بر پایه عزت و مبانی، سازش بر اساس ذلت و تحمیل.
این پژوهشگر تاریخ اسلام با بیان اینکه «ماجرای مباهله تبلور حقیقت تابناک "زن، زندگی، آزادی" در مکتب اهل بیت(ع) است»، تصریح کرد: در مباهله، پیامبر نه تنها جان خود که جان امیرالمؤمنین(ع) را به میان میآورد و وجود نازنین حضرت زهرا(س) را در کنار حسنین(ع) قرار میدهد. این یعنی حضور زن در بالاترین سطح تصمیمگیری سیاسی و اعتقادی؛ چیزی که امروز برخی با شعارهای وارداتی میخواهند از آن غافل کنند.
وی با اشاره به فراموشی عهدنامه مالک اشتر در نهجالبلاغه، خاطرنشان کرد: مرحوم سید رضی ۱۶ صفحه و نیم از توصیههای حکومتی امام علی(ع) را جمعآوری کرده که هیچگاه در ۴ سال و ۸ ماه حکومت ایشان عمل نشد؟ این را هم نمیگویند که در قلمرو حکومت علوی، هیچ شهروند بیسرپناهی نبود و هر خانهای آرد گندم و آب شیرین داشت. عظمت علی(ع) در شمشیر و زهد فردی خلاصه نمیشود؛ عظمت او در مدلسازی زیست مؤمنانه و تکافل اجتماعی است که امروز اگر به آن عمل میکردیم، دچار این همه عقبماندگی و قانونِ روی زمینمانده نمیشدیم.
وی در پایان با تأکید بر لزوم بازخوانی غدیر و مباهله به عنوان «دو ضامن آینده اسلام و ایران»، هشدار داد: «هر جا در این ۴۷ سال ضربه خوردیم، به خاطر این بود که دستورات دین را حتی در حد توسعه اخلاقی هم اجرا نکردیم. اگر مباهله را تبیین کنیم و عزت مؤمنانه را جایگزین سازش ذلتبار کنیم، آنگاه مستحق "عزت و عظمت مرگ" خواهیم شد و "امت مبعوث" از ما یاد خواهد کرد.
