اگر در بخش اورژانس یا هر واحد درمانی دیگری کار میکنید، قطعاً میدانید که یک لحظه تأخیر در دسترسی به داروی درست میتواند چه پیامدی داشته باشد. ترالی اورژانس قلب تپندهی مراقبتهای فوری است. در این مقاله، نکات کلیدی داروهای ترالی اورژانس را بهصورت جامع و کاربردی بررسی میکنیم: از لیست داروهای ستارهدار و حیاتبخش گرفته تا دوزهای رایج در CPR، چیدمان صحیح ترالی ۵ طبقه، و نکات پرستاری مهم که در هیچ کتابی به این مختصر و مفیدی نخواهید یافت. اگر میخواهید بدانید کدام داروها حتماً باید در کشوی اول باشند، چگونه داروهای ترالی احیا را بشناسید و ویرایش جدید استانداردهای وزارت بهداشت چه تغییراتی کرده، این مقاله دقیقاً برای شماست.
ترالی اورژانس یک واحد متحرک است که داروهای حیاتی و ملزومات مورد نیاز برای احیای قلبی-ریوی را در خود نگه میدارد. این ترالی در تمام بخشهای درمانی بیمارستان — از اورژانس گرفته تا CCU، ICU و حتی بخشهای عمومی — باید حاضر، کامل و آمادهبهکار باشد.
نکتهای که بسیاری از همکاران جوانتر از آن غافل میشوند این است: استفاده از داروها و تجهیزات ترالی اورژانس فقط و فقط در زمان بروز ایست قلبی-تنفسی یا احتمال قریبالوقوع آن مجاز است. این یعنی ترالی نه انبار دارو است، نه جایی برای برداشتن قرص و آمپول روزمره. هر بار که ترالی باز میشود، باید دلیل ثبتشدهای داشته باشد.
ترالیهای اورژانس در بیشتر بیمارستانهای ایران به دو فرم ۴ طبقه و ۵ طبقه موجودند. اگر به دنبال خرید ترالی بیمارستانی برای مرکز درمانیتان هستید، انتخاب مدل مناسب بر اساس حجم بیمار و نیاز بخش اهمیت زیادی دارد.
بر اساس دستورالعمل استاندارد دارویی بخش اورژانس کشوی اول ترالی باید ۲۴ دارو داشته باشد که در ۴ ردیف ۶تایی چیده میشوند. داروهایی که با ستاره (*) مشخص شدهاند، «داروهای حیاتبخش» هستند؛ یعنی نبودشان میتواند مستقیماً جان بیمار را به خطر بیندازد.
| ردیف | نام فارسی دارو | شکل و دوز | حداقل تعداد در ترالی | ستارهدار؟ |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | آب مقطر | آمپول ۵ میلیلیتر | ۱۰ | — |
| ۲ | اپینفرین (آدرنالین) | آمپول ۰.۱ mg/ml | ۱۰ میلیلیتر | ۱۰ | ✓ |
| ۳ | آتروپین سولفات | آمپول ۰.۵ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۵ | ✓ |
| ۴ | آمیودارون | آمپول ۵۰ mg/ml | ۳ میلیلیتر | ۵ | ✓ |
| ۵ | لیدوکائین ۲٪ | آمپول ۲۰ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۵ | ✓ |
| ۶ | آدنوزین | آمپول ۳ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۷ | نیتروگلیسیرین (NTG) | آمپول ۱ mg/ml | ۵ یا ۱۰ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۸ | دوپامین | آمپول ۴۰ mg/ml | ۵ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۹ | دوبوتامین | آمپول ۱۲.۵ mg/ml | ۲۰ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۱۰ | هپارین سدیم | آمپول ۵۰۰۰ U/ml | ۱ میلیلیتر | ۳ | — |
| ۱۱ | وراپامیل | آمپول ۲.۵ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۱۲ | دیگوکسین | آمپول ۰.۲۵ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۱ | ✓ |
| ۱۳ | لابتالول | آمپول ۵ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۱۴ | فوروزماید | آمپول ۱۰ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۱۰ | — |
| ۱۵ | نالوکسان | آمپول ۰.۴ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۱۰ | — |
| ۱۶ | میدازولام | آمپول ۵ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۳ | — |
| ۱۷ | دیازپام | آمپول ۵ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۱۰ | — |
| ۱۸ | فنیتوئین سدیم | آمپول ۵۰ mg/ml | ۵ میلیلیتر | ۵ | — |
| ۱۹ | فنوباربیتال | آمپول ۲۰۰ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۳ | — |
| ۲۰ | هالوپریدول | آمپول ۵ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۳ | — |
| ۲۱ | کلسیم گلوکونات ۱۰٪ | آمپول ۱۰۰ mg/ml | ۱۰ میلیلیتر | ۳ | ✓ |
| ۲۲ | دیفنهیدرامین | آمپول ۵۰ mg/ml | ۱ میلیلیتر | ۵ | — |
| ۲۳ | هیدروکورتیزون | آمپول ۵۰ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۳ | — |
| ۲۴ | متوکلوپرامید | آمپول ۵ mg/ml | ۲ میلیلیتر | ۳ | — |
نکته مهم: چیدمان این داروها در ترالی اورژانس ۵ طبقه بهصورت مارپیچی از راست به چپ و از جلو به عقب انجام میشود تا در لحظه بحران، پرسنل با حداقل زمان به دارو دسترسی داشته باشند.
نکات کلیدی داروهای ترالی اورژانسوقتی کد شد و تیم احیا دور تخت جمع شدند، دیگر وقت فکر کردن نیست. باید بدانید کدام دارو، چه دوزی، و چطور تزریق میشود. جدول زیر مهمترین داروهای ترالی احیا با دوز رایج در بزرگسالان و نکات پرستاری آنها را نشان میدهد:
| دارو | دوز رایج در احیا )بزرگسال( | کاربرد | نکته پرستاری |
|---|---|---|---|
| اپینفرین | 1 mg IV هر ۳-۵ دقیقه | ایست قلبی (VF/VT/PEA/Asystole) | بعد از تزریق، ۲۰ میلیلیتر نرمالسالین فلاش شود |
| آمیودارون | 300 mg IV بولوس (دوز دوم: 150 mg) | VF/VT مقاوم به شوک | بعد از شوک سوم تجویز شود |
| آتروپین | 0.5 mg IV هر ۳-۵ دقیقه (حداکثر ۳mg) | برادیکاردی علامتدار | در Asystole دیگر روتین توصیه نمیشود |
| آدنوزین | 6 mg سریع IV؛ در صورت نیاز ۱۲ mg | SVT پایدار | تزریق در کمتر از ۲ ثانیه؛ رگ بزرگ ترجیحاً براکیال |
| لیدوکائین ۲٪ | 1–1.5 mg/kg IV | جایگزین آمیودارون در VT/VF | در صورت عدم دسترسی به آمیودارون |
| منیزیم سولفات | 1–2 g IV | Torsades de Pointes | در آریتمی ناشی از QT طولانی |
| نالوکسان | 0.4–2 mg IV | ایست تنفسی ناشی از اپیوئید | پایش مجدد سطح هوشیاری ضروری است |
| سدیم بیکربنات | 1 mEq/kg IV | اسیدوز شدید، هایپرکالمی | در احیای روتین توصیه نمیشود مگر اندیکاسیون خاص |
| کلسیم گلوکونات | 10 ml از محلول ۱۰٪ | هایپرکالمی، مسمومیت با CCB | تزریق آهسته با پایش ECG |
| دوپامین | 5–20 mcg/kg/min انفوزیون | شوک پس از ROSC | نیاز به پمپ انفوزیون دارد |
| نوراپینفرین | 0.1–0.5 mcg/kg/min انفوزیون | شوک سپتیک | ترجیحاً از طریق خط مرکزی |
چیدمان ترالی اورژانس ۵ طبقه
یکی از نکات کلیدی داروهای ترالی اورژانس که در آزمونهای ارتقای پرستاری هم مطرح میشود، چیدمان صحیح ترالی اورژانس پنج کشو است. اشتباه در چیدمان یعنی وقتی به آمپول اپینفرین نیاز دارید، ۱۰ ثانیه وقت از دست میدهید در صورتی که در CPR هر ثانیه برای مرگ و زندگی بیمار مهم است.
| طبقه / کشو | محتویات اصلی | نکته |
|---|---|---|
| کشوی اول (بالا) | ۲۴ دارو حیاتبخش شامل اپینفرین، آتروپین، آمیودارون، لیدوکائین، آدنوزین، نیتروگلیسیرین و... | چیدمان مارپیچی؛ از راست به چپ، از جلو به عقب |
| کشوی دوم | ۱۵ دارو شامل فاموتیدین، نوراپینفرین، ASA، کلوپیدوگرل، NTG پرل، سولفات منیزیم، دکستروز ۵۰٪، سدیم بیکربنات، سالبوتامول، ژلهای لیدوکائین و الکترود | شامل داروهای خوراکی + تزریقی |
| کشوی سوم | وسایل تزریقات و رگگیری: سرنگ، آنژیوکت، هپارینلاک، ست سرم و خون، اکستنشنتیوب | وسایل یکبار مصرف بستهبندیشده |
| کشوی چهارم | وسایل پروسیجر: لارنگوسکوپ، NG tube، لید سینهای، گاز استریل، کاتتر فولی، کاتتر ساکشن | ابزارهای تهاجمی |
| کشوی پنجم (پایین) | وسایل راه هوایی: آمبوبگ، لوله تراشه کافدار و بدونکاف، LMA، ایروی دهانی، ماسک اکسیژن | همیشه بررسی صحت عملکرد آمبوبگ |
| سطح ترالی | لارنگوسکوپ بزرگسال، لوله تراشه، گاید، ایروی، دستکش لاتکس، باند معمولی، ژل الکترود | آمادهترین تجهیزات؛ بدون در و روکش اضافه |
| تجهیزات جانبی | دیسیشوک، تخته احیا بزرگسال و کودک، کپسول اکسیژن + گیج، آمبوبگ + کیسه ذخیره | اتصال به دیواره پشتی ترالی |
ویرایش ۱۴۰۲ دستورالعمل وزارت بهداشت (نسخه ۰۸) چند نکته اساسی را روشن کرده که با نسخههای قبلی تفاوت دارد:
ترجیحا مسئولین بخشها نسخه ۱۴۰۲ را مستقیماً از سایت وزارت بهداشت دریافت کنند و چکلیست ترالی را با آن مطابقت دهند.
لیست داروهای ستاره دار ترالی اورژانساز دیگر نکات کلیدی داروهای ترالی اورژانس داروهای سه گانه هستند که در ادامه به آنها میپردازیم:
۱. اپینفرین — سلطان ترالی احیا
اپینفرین (آدرنالین) با آمپولهای ۰.۱ mg/ml و ۱ mg/ml دو نوع دارد — نوع اول در کشوی اول (برای CPR) و نوع دوم در کشوی دوم قرار میگیرد. این دارو رسپتورهای آدرنرژیک را تحریک کرده، فشار خون را بالا میبرد و برونکواسپاسم را رفع میکند. در طول CPR هر ۳ تا ۵ دقیقه یک میلیگرم IV تزریق میشود و باید بلافاصله با ۲۰ سیسی نرمالسالین فلاش شود تا به گردش مرکزی برسد.
۲. آمیودارون — داروی آریتمیهای مقاوم
اگر فیبریلاسیون بطنی بعد از سه شوک متوالی همچنان پابرجا بود، آمیودارون وارد میشود. دوز اول ۳۰۰ میلیگرم بولوس IV و دوز دوم در صورت نیاز ۱۵۰ میلیگرم. نکته پرستاری مهم: مانیتور ECG و فشار خون بیمار را از نظر بلوک دهلیزی-بطنی و افت BP زیر نظر بگیرید. همچنین سطح پتاسیم و منیزیم سرم باید کنترل شود.
۳. دوپامین — وابسته به دوز
دوپامین یکی از جالبترین داروهای ترالی احیا از نظر فارماکولوژی است؛ چون با دوزهای مختلف، عملکردهای متفاوتی دارد: دوز پایین (۱ تا ۵ mcg/kg/min) اثر دیورتیک دارد، دوز متوسط (۵ تا ۱۰) ضربان قلب را بالا میبرد، و دوز بالا (بیش از ۱۰) منقبضکننده عروق است. این ویژگی آن را برای مدیریت شوکهای مختلف کاربردی میکند.
داروهای ترالی احیا و کاربرد آنهانکات ایمنی و کنترل عفونت در ترالی اورژانس
ترالی اورژانس نهتنها باید کامل باشد، بلکه باید ایمن و بهداشتی هم باشد. چند نکته ضروری که اغلب در شلوغی شیفت فراموش میشوند:
اگر بخش یا مرکز درمانی شما قصد بهروزرسانی ترالی اورژانس کمددار دارد، توجه به این نکات ایمنی باید از همان مرحله انتخاب تجهیزات لحاظ شود.
چیدمان ترالی اورژانسجمعبندی و راهنمای خرید
نکات کلیدی داروهای ترالی اورژانس دانشی نیست که یکبار بخوانی و فراموش کنی. این اطلاعات باید در ذهن هر عضو تیم درمانی نهادینه شده باشد، چون در لحظه بحران، کتاب نمیتوانید باز کنید. مهمترین نکاتی که باید به خاطر بسپارید: داروهای ستارهدار را بشناسید، دوزهای CPR را حفظ کنید، چیدمان صحیح ترالی را رعایت کنید، و ترالی را فقط در موارد اورژانسی استفاده کنید.
اگر مرکز درمانی یا بیمارستان شما به دنبال خرید ترالی بیمارستانی، ترالی اورژانس کمددار یا ترالی اورژانس پنجکشو با کیفیت مناسب است، تیم آریا طب آماده است تا راهنمایی تخصصی ارائه دهد. محصولات ما مطابق با آخرین استانداردهای وزارت بهداشت طراحی و تولید شدهاند. برای مشاوره رایگان، مشاهده محصولات و تکمیل فرم استعلام قیمت، همین حالا با آریا طب تماس بگیرید.
سوالات متداول (FAQ)
ترالی اورژانس ۵ طبقه رایجترین مدل در بیمارستانهای ایران است. کشوی اول: ۲۴ داروی حیاتبخش. کشوی دوم: ۱۵ دارو شامل داروهای خوراکی، تزریقی و ژلها. کشوهای سوم و چهارم: وسایل تزریقات، پروسیجر و راه هوایی. سطح ترالی: تجهیزات آمادهبهکار آنی. تجهیزات جانبی مثل دیسیشوک و کپسول اکسیژن هم به بدنه ترالی متصل هستند.
داروهای ستارهدار (حیاتبخش) شامل: اپینفرین، آتروپین، آمیودارون، لیدوکائین ۲٪، آدنوزین، نیتروگلیسیرین، دوپامین، دوبوتامین، وراپامیل، دیگوکسین، لابتالول، کلسیم گلوکونات و نوراپینفرین هستند. عدم وجود هر یک از این داروها در ترالی میتواند منجر به عواقب جدی برای بیمار شود.
ترالی اورژانس فقط در شرایط ایست قلبی-تنفسی یا احتمال وقوع آن استفاده میشود. استفاده از آن بهعنوان منبع داروی روزمره کاملاً ممنوع است. پرسنلی که مسئول ترالی هستند باید آموزشهای لازم را دیده باشند و در ابتدای هر شیفت محتویات ترالی را چکلیست کنند.
تفاوت اصلی در ظرفیت نگهداری وسایل مصرفی است. ترالی ۵ طبقه فضای بیشتری برای وسایل راه هوایی و پروسیجر دارد و برای بخشهای اورژانس با بار کاری بالاتر مناسبتر است. در بخشهای کوچکتر، مدل ۴ طبقه میتواند کافی باشد.
کنترل محتویات ترالی در ابتدای هر شیفت الزامی است. علاوه بر این، تاریخ انقضای داروها باید بهطور منظم بررسی شود و داروهای منقضی فوراً جایگزین شوند. دفتر کنترل ترالی باید بهصورت مکتوب نگهداری شود.
