همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: بیش از ۱۰ میلیون نفر در سراسر جهان با بیماری پارکینسون زندگی میکنند. اگرچه روش تحریک عمقی مغز طی سالهای اخیر توانسته علائمی مانند لرزش، سفتی عضلات و کندی حرکت را تا حدی کنترل کند، اما تأثیر آن بر اختلال راه رفتن همواره محدود بوده است. پژوهشگران معتقدند علت این مسئله، ماهیت بسیار پیچیده و پویا بودن فرایند راه رفتن است که به هماهنگی دقیق میان مغز، نخاع و عضلات در کسری از ثانیه نیاز دارد. اما حالا دانشمندان به راهکاری دست یافتهاند که میتواند این فرایند را برای مبتلایان به پارکینسون تسهیل کند.
به گزارش نیواطلس، پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا، موفق به توسعه نوعی «ضربانساز مغزی» هوشمند شدهاند که برخلاف سامانههای رایج تحریک عمقی مغز (DBS)، بهصورت لحظهای فعالیت مغز بیمار را تحلیل میکند و شدت تحریک الکتریکی را متناسب با نحوه راه رفتن او تغییر میدهد؛ فناوریای که میتواند تحولی مهم در درمان اختلالات حرکتی ناشی از بیماری پارکینسون باشد.
سامانه جدید که «تحریک عمقی مغز تطبیقی» (aDBS) نام دارد، عملکردی مشابه ضربانساز قلب دارد. این فناوری با تشخیص سیگنالهای عصبی مرتبط با مراحل مختلف گام برداشتن، از جمله حرکت پای راست یا چپ، در کسری از ثانیه میزان تحریک مغزی را تنظیم میکند تا با وضعیت واقعی بدن هماهنگ بماند.
نتایج آزمایشهای اولیه نشان میدهد استفاده از این سامانه موجب بهبود تقارن گامها، کاهش نوسان در الگوی راه رفتن و کاهش تعداد زمین خوردن بیماران شده است؛ آن هم بدون اینکه کنترل سایر علائم پارکینسون کاهش پیدا کند. نکته قابل توجه اینکه شرکتکنندگان پس از پایان مطالعه، در صورت داشتن حق انتخاب، استفاده از نسخه تطبیقی این فناوری را به روش متداول ترجیح دادند و بیش از یک سال به استفاده از آن ادامه دادند.
پژوهشگران همچنین دریافتند که الگوی فعالیت مغزی بیماران یکسان نیست. در برخی افراد، بهترین سیگنالها از قشر مغز ثبت میشد و در برخی دیگر از عقدههای قاعدهای. این یافته نشان میدهد درمانهای آینده باید بهجای استفاده از یک نسخه واحد، بر اساس «امضای عصبی» اختصاصی هر بیمار شخصیسازی شوند.
بیشتر بخوانید:
- رمزگشایی از یکی از ناشناختهترین حواس | دانشمندان اولین «نقشه بویایی» را ترسیم کردند
- کشف شگفتانگیز دانشمندان؛ بدون مغز هم میشود یاد گرفت!
- یک استراتژی علمی شگفتانگیز برای بقا | بهای سنگینی که برای «باهوش بودن» دادیم
البته این مطالعه تنها روی پنج بیمار انجام شده و هنوز برای اثبات اثربخشی و ایمنی فناوری در مقیاس گسترده به مطالعات بزرگتر نیاز است. افزون بر این، سامانه فعلی از الکترودهای تحقیقاتی و تجهیزات ویژهای استفاده میکند که هنوز در دستگاههای تجاری وجود ندارند. محققان اکنون در تلاشند نسخهای توسعه دهند که بدون تجهیزات اضافی و با سختافزارهای رایج قابل استفاده باشد و بتواند بهطور خودکار الگوهای عصبی هر بیمار را شناسایی و درمان را متناسب با تغییرات وضعیت او تنظیم کند.
به گفته پژوهشگران، کاربرد این فناوری تنها به بهبود راه رفتن محدود نخواهد بود. از آنجا که پارکینسون بر خواب، حافظه، خلقوخو و سایر عملکردهای مغزی نیز اثر میگذارد، در آینده میتوان از همین رویکرد برای ارائه درمان هوشمند در زمان بروز هر یک از این اختلالات استفاده کرد. همچنین این فناوری میتواند مسیر تازهای برای درمان بیماریهایی مانند افسردگی، صرع، درد مزمن و اختلال وسواس فکری-عملی از طریق سامانههای هوشمند تحریک عصبی هموار کند.
