بسیاری از کارشناسان امیدوار بودند با شروع سال ۲۰۲۲ و پس از ثبات نسبی در شرایط ملتهب جهانی پس از همهگیری کرونا، آرامآرام اوضاع به روال قبل بازگردد؛ اما نهتنها این وضعیت بهبود چندانی نیافته؛ بلکه با شروع درگیری نظامی میان روسیه و اوکراین شرایط اقتصادی دنیا روبهوخامت گذاشته است. باایناوصاف، چندان جای تعجب نیست که این روزها بسیاری از مردم بهطور وسواسگونهای اخبار اقتصادی را دنبال میکنند و دراینمیان، با اصطلاحات و موضوعاتی مواجه میشوند که تا پیشازاین کمتر به آنها توجه میکردند، یکی از این اصطلاحات ذخیره ارزش است.
بیشتر بخوانید: دارایی تورمی و دارایی ضدتورمی چیست؟
پس از آشفتگیهای اقتصادی اخیر، بسیاری از مردم نگران هستند که مبادا زندگیشان بهدلیل شرایط جهانی با آسیبهای شدید اقتصادی مواجه شود. بههمیندلیل، آنها بهدنبال این هستند که داشتههای خود را به داراییهایی تبدیل کنند که از گزند رکود و افت شدید و بیارزششدن در امان باشند. حال این داراییهای ضدتورمی و محافظ دربرابر رکود که در اقتصاد از آنها بهعنوان ذخیره ارزش یاد میشوند، چه هستند و چه ویژگیهایی دارند؟ آیا داراییهای دیجیتال بهخصوص بیت کوین که بسیاری آن را ذخیره ارزش در زمان بحران میدانند، میتوانند ما را دربرابر رکود و تورم محافظت کنند؟ اگر میخواهید بیشتر درباره این نوع داراییها بدانید و به پاسخ این پرسشها دست پیدا کنید، تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
بهطورکلی، ذخیره ارزش به دارایی یا کالایی گفته میشود که در طول زمان ارزشش را حفظ کند و دچار کاهش شدید قیمت نشود. درحقیقت، ذخایر ارزش داراییهای باثبات، ایمن، کمریسک و ماندگار هستند. همین کمریسکبودن و پایداری موجب شده است تا ذخایر ارزش در زمانی که شرایط اقتصادی با بیاعتمادی و نوسانهای شدید همراه است، به موضوعی مهم و ارزشمند تبدیل شوند.
نکته مهم این است که اغلب ذخایر ارزش در زمان رکود و هنگامیکه اکثر داراییها با ریزش مواجه میشوند، کاهش قیمت کمتری را تجربه میکنند یا حتی بر قیمت آنها افزوده هم میشود؛ بنابراین، دلیل اینکه بسیاری از سرمایهگذاران مطرح همواره بخشی از سبد سرمایه خود را به این نوع از داراییها اختصاص میدهند، چندان تعجبآور نیست.
در نگاه کلی، اختلافنظرهای زیادی درباره این موضوع وجود دارد که کدام دارایی ذخیره ارزش است؛ اما باید توجه کرد که نمیتوان به هر دارایی و کالایی برچسب ذخیره ارزش زد. داراییهایی که بهعنوان ذخیره ارزش معرفی میشوند، اغلب ویژگیهایی دارند که آنها را از سایر اقلام متمایز میکنند. برخی از آنها عبارتاند از:
علاوهبر ویژگیهای مذکور، خصیصههایی مانند کمیاببودن، سختی در تولید یا استخراج، نقدشوندگی درخورتوجه و سهولت در خریدوفروش هم از صفات مهم ذخایر ارزش هستند. پس از مرور ویژگیهای ذخایر ارزش، این پرسش مطرح میشود: کدامیک از داراییهایی که امروزه دردسترس ما قرار دارند (مانند طلا و ارزهای فیات و بیت کوین)، ذخیره ارزش محسوب میشوند؟
آیا پول رایج ذخیره ارزش محسوب میشود؟ این سؤالی است که جوابهای متفاوتی به آن داده میشود. بزرگترین مشکل پول تورم است. ازآنجاکه ارزش واحدهای پولی رایج یا ارزهای فیات در طول زمان کاهش مییابد، اجتناب از تورم در طولانیمدت موضوعی بسیار سخت و تقریباً غیرممکن است. بنابراین، این کاهش ارزش در پول رایج مستقیماً با صفت مهم حفظ ارزش و قدرت خرید در ذخایر ارزش در تضاد است.
باوجوداین، برخی از اقتصاددانان همچنان معتقدند که پول درواقع ذخیره ارزش قدرتمندی است. آنان این ادعا را مطرح میکنند که ارزش پول در طول زمان کاهش مییابد؛ اما روند آن بسیار کُند است. ویژگیهایی مانند پذیرش گسترده، نقدینگی چشمگیر، سهولت در جابهجایی و بخشپذیربودن صفاتی هستند که طرفداران ارزهای فیات برای ذخیره ارزش دانستن آن ذکر میکنند. این در حالی است که ارز فیاتی مانند دلار آمریکا با آنکه چنین صفاتی دارد، فاقد ویژگیهای مهمی مانند حفظ قدرت خرید و کمیابی است.
قرنهاست که طلا بهعنوان ذخیره ارزش در نظر گرفته میشود. قیمت طلا تقریباً ثابت است؛ یعنی نوسانهای شدید و بیثباتکنندهای را تجربه نمیکند و همواره ارزشش افزایشی بوده و سالهاست که نهادها و سرمایهگذارهای بزرگ به آن اعتماد دارند. علاوهبراین، قیمت طلا تقریباً مستقل است و با نوسانهای بازارهای مالی ارتباط معناداری ندارد.
با وجود شرایط فعلیِ بازارهای مالی، طلا مقدار قابلتوجهی از ارزش خود را حفظ و درمقایسهبا سایر داراییها کاهش قیمت کمتری را تجربه کرده است. طلا دارایی کمیاب با عرضه محدود است و فرایند استخراج سختی دارد و در عین حال امکان خریدوفروش مقدار اندک آن نیز ممکن است. همین ویژگیها موجب شده است تا این دارایی بهعنوان یکی از مطرحترین ذخایر ارزش در میان مردم و سرمایهگذاران لقب بگیرد.
از دید بسیاری در دنیای ارزهای دیجیتال، بیت کوین برجستهترین نمونه نسخه دیجیتالی ذخیره ارزش تلقی میشود؛ بههمیندلیل، اغلب از آن با نام «طلای دیجیتالی» یاد میکنند. درحالیکه بسیاری از کارشناسان بر این باورند که بیت کوین ویژگیهای اصلی ذخیره ارزش را دارد، عدهای از منتقدان نیز هستند که استدلال میکنند بیت کوین حداقل درحالحاضر ذخیره ارزش کارآمدی نیست و نمیتوان به آن اطمینان کرد.
بیشتر بخوانید: چگونه بیت کوین به عنوان دارایی ذخیره عمل می کند
برای آنکه این موضوع را بهتر بررسی کنیم، درادامه برخی از ویژگیهای ذخیره ارزش را با صفات ذاتی بیت کوین مقایسه میکنیم تا ببینیم این ادعا که بیت کوین ذخیره ارزش است، چقدر میتواند صحت داشته باشد.
بیشتر بخوانید: بیت کوین چیست؟ همه چیز درباره بیت کوین + ویدئو
پذیرش نهادی بیت کوین موجب پذیرش گسترده و افزایش کاربردهای این ارز دیجیتال میشود؛ اما درعینحال همین موضوع باعث میشود تا ارتباط و وابستگی نسبتاً قدرتمندی میان این دارایی و بازارهای سنتی شکل بگیرد؛ شرایطی که میتواند بر جایگاه بیت کوین بهعنوان ذخیره ارزش تأثیرگذار باشد.
درمجموع، بیت کوین ویژگیهای متعددی دارد که میتواند آن را به ذخیره ارزش عالی تبدیل کند. بااینحال، نوسانهای متعدد و تغییر قیمت زیاد و همبستگیاش با برخی بازارهای مالی، حاکی از آن است که بیت کوین برای تبدیلشدن به ذخیره ارزش با جایگاهی مستحکم، مسیری طولانی در پیش دارد.
برای مردم عادی که اندوخته و پسانداز محدودی دارند، حفظ ارزش اندوختههایشان مهمترین موضوع است؛ بههمیندلیل، بسیاری بهدنبال یافتن راهی برای حفظ ارزش داراییهای خود ازطریق تبدیل آن به کالا یا داراییهای ضد تورمی هستند.
دراینمیان، طرفداران ارزهای دیجیتال به مردم توصیه میکنند برای در امان ماندن از شرایط رکود و تورم، بهسراغ بیت کوین بروند و بخشی از پساندازشان را در آن سرمایهگذاری کنند؛ چراکه آنان باور دارند این دارایی ذخیره ارزش حقیقی و ماندگار است.
درمقابل، سرمایهگذاران سنتی و محتاطتر مردم را به خرید طلا یا ارزهای فیات باارزشتر تشویق میکنند و معتقدند که طلا یا ارزهایی مانند دلار آمریکا میتواند زندگی آنها را از شرایط متلاطم اقتصادی در امان نگه دارد.
دیدگاه شما درباره این موضوع چیست؟ بهنظر شما کدام دارایی ضدتورم یا ذخیره ارزش میتواند پساندازمان را ایمن نگاه دارد؟
