بهگزارش اقتصادنیوز، بهدنبال آغاز موج بیسابقه گرما در بخشهای وسیعی از اروپا، دمای هوا در بسیاری از مناطق به بیش از 8 تا 10 درجه بالاتر از میانگین سالانه رسیده است. این موج که از 21 ژوئن آغاز شده، در بعضی نقاط به بیش از ۴۰ درجه سانتیگراد رسیده است.
در چند روز اخیر، فرانسه حدود ۱۰۰۰ مرگ مازاد و در کل اروپا بیش از ۱۳۰۰ مرگ اضافی را ثبت کرده است. این درحالی است که این اعداد اولیه هستند و احتمالا آمار بالاتر از آنهاست.
این موج چند روزه گرما فشار سنگینی را بر زندگی روزمره، زیرساختها و نظام درمانی وارد کرده و دوباره بحث درباره ناکافی بودن راهحلهای سنتی مقابله با گرما و نیاز به استفاده گستردهتر از تهویه مطبوع را در فرانسه و اروپا به مرکز توجهها آورده است.
هنری گرابار در آتلانتیک نوشت: در یکی از صبحهای اخیر و در میانه موج گرمای تاریخی فرانسه، دافر کهری، تکنسین حوزه نصب دستگاههای سرمایشی قبول کرد تا من هم همراه با او، به یک مأموریت خانگی در منطقه شانزدهم پاریس برویم. او میخواست یک دستگاه اسپلیت را در آنجا راهاندازی کند.
تلفن کهری درحدی زنگ میخورد که او مجبور بود تا با ایرپاد کار کند. حجم کار او بیشتر از توانش بود و خیلی راحت با جمله «رئیسم قبول نمیکند»، از قبول بعضی کارها شانه خالی میکرد؛ رئیسی که در واقع خودش بود.
کهری ترجیح میداد تا در آپارتمانهایی کار کند که بالکن دارند، چون در بسیاری موارد تنها جایی که میشود یونیت بیرونی یک اسپلیت یا مینیاسپلیت را نصب کرد، همان بالکن است؛ جایی که از دید همسایهها، مدافعان میراث معماری و شهرداری پنهان بماند.
او اما هیچ علاقهای بهکار کردن روی سقفهای زینکی معروف پاریس ندارد. دمای این سقفها در روزهای داغ تابستان میتواند به حدود ۱۵۰ درجه برسد و زندگی ساکنان زیر آنها را با خطر زیادی مواجه کند.
موضع دولت فرانسه و شهر پاریس این است که اسپلیتها و سیستمهای سرمایشی نوعی «سازگاری اشتباه» با تغییرات اقلیمی است. آنها این فناوری را پرمصرف و غیراجتماعی میدانند و معتقدند که درنهایت به تشدید همان بحرانی که برای آن ساخته شدهاند، منجر میشوند.
اما اجماع بر سر چنین نگرشی درحال رنگ باختن است، چون این گرمای بیسابقه صبر و اصول ارزشی فرانسه را به چالش کشیده است.
فرانسه روز سهشنبه گرمترین روز تاریخ خود را ثبت کرد، اما چهارشنبه رکورد آن را شکست. پنجشنبه هم به همین ترتیب.
برای ده روز متوالی، دمای پاریس بیش از ۳۵ درجه سانتیگراد بوده و این هفته تا حدود ۴۰ درجه هم رسیده است.
فرانسه بسیار دیر پذیرفت که بسیاری از ساختمانها به چیزی بیشتر از کرکره، پنکه سقفی و نسیم شبانه نیاز دارند.
این تأخیر کشور را از چند جهت آسیبپذیر کرد. جناح راست افراطی از تعطیلی مدارس، لغو قطارها و فشار بر بیمارستانها استفاده کرده و خود را حزب تهویه و اسپلیت معرفی کرده است. به این صورت، یک مسئله فنی به جنگی فرهنگی تبدیل شده است.
در همین حال، نبود سیاست روشن باعث شده تا استفاده از سیستمهای اسپلیت و حتی دستگاههای پرتابل به شکلهای بد و ناکارآمد گسترش پیدا کند؛ مثلا لولههایی که هوای داغ یونیت بیرونی را از پنجره یا در به بیرون میریزند.
مهمتر از همه اینکه نادیده گرفتن نیاز به تهویه مناسب باعث شده تا میلیونها نفر در گرمترین روزهای زندگیشان هیچ راه فراری نداشته باشند.
زندگی بدون دستگاههای سرمایشی یعنی قرار گرفتن در حالت آمادهباش دائمی نسبت به محیط. این در حالی است که گرما خواب را مختل کرده و تمرکز را از بین میبرد.
از آغاز موج گرما، مردم مثل دریانوردها زندگی میکنند و روزشان را با ریتم باد و آفتاب تنظیم میکنند. آنها صبحها قبل از رفتن به کار، پنجرهها را میبندند تا هوای خنک نگه داشته شود.
در این میان، خوششانسترها سایبان دارند، اما دیگران مجبورند پارچه یا رومیزی از پنجره آویزان کنند. فروشگاهها نیز خالی از پودر گچی هستند، پودری که برای بازتاب نور خورشید روی شیشهها استفاده میشود.
مردم شبها پنجرهها را باز میکنند، پنکه روشن میکنند و دوش سرد میگیرند. فرانسویها این روش موقتی را بریکولاژ مینامند؛ یعنی راهحل وصلهپینهای که گاهی نشانه خلاقیت و گاهی نشانه کمبود شرمآور امکانات است.
این روش در موجهای کوتاه قبلی جواب میداد، اما حالا که شبها هم گرم میمانند، عملا ناکارآمد شده است.
دما در بعضی شبها حتی برای چند دقیقه هم به سطح قابلتحمل نمیرسد. بسیاری از مردم همزمان باید در خانههای گرم کار کنند و از کودکانی مراقبت کنند که مدارسشان تعطیل شده است.
برخلاف تصور برخی، فرانسه کاملا هم بدون دستگاههای سرمایشی نیست. بیشتر دفاتر اداری، سینماها، مراکز خرید و فروشگاهها به سیستمهای سرمایشی مرکزی یا اسپلیت مجهز هستند.
با این حال، وضعیت در خانههای مسکونی متفاوت است. بسیاری از فرانسویها و بهطور کلی اروپاییها، هنوز با تردید به اسپلیت خانگی نگاه میکنند.
در یک نظرسنجی، دو سوم مردم گفته بودند که نه تنها اسپلیت ندارند، بلکه قصد نصب آن را هم ندارند. بیشترین توجیه نیز بیشتر به دلایل اقتصادی یا زیستمحیطی برمیگشت.
از سویی، همواره این نگاه که دستگاههای سرمایشی یک کالای لوکس و مصرفگرایانه آمریکایی هستند، در فرهنگ فرانسویها وجود داشته است.
چنین نگاهی در سیاستهای کلان اروپا هم منعکس شده است. قوانین انرژی اروپا پس از بحران دهه ۱۹۷۰ باعث شد ساختمانها بسیار کممصرفتر شوند، اما در عوض نصب اسپلیتهای خانگی در بسیاری از ساختمانهای جدید دشوار شد. با این حال، ساختمانهای عایقشده چندان هم خوب در گرما خوب عمل نمیکنند.
در دو دهه اخیر، رویکرد جدیدی با نام آسایش حرارتی شکل گرفته که به جای اتکا بر دستگاههای سرمایشی، بر طراحی طبیعی ساختمان تأکید دارد؛ سایهبان، پنکه سقفی، بالکن و تهویه متقاطع.
هدف این اقدامات است که ساختمان تا حد ممکن بدون نیاز به تهویه مطبوع فعال کار کند.
فرانسه تلاش کرده تا ساختمانهای قدیمی را هم با همین رویکرد اصلاح کند و اسپلیت را بهعنوان آخرین راهحل درنظر بگیرد؛ اما موج گرمای اخیر نشان داد که تغییرات اقلیمی بسیار سریعتر از اصلاح ساختمانها پیش میرود.
در این میان، حتی سیاستهای درنظرگرفته شده هم درست اجرا نمیشوند. مالکان الزام جدی برای نصب سایهبان یا سیستمهای خنککننده ندارند و حتی کسانی که بخواهند، با چالش قوانین مربوط به میراث فرهنگی یا مدیریت ساختمان روبهرو میشوند.
درنتیجه، بیش از ۴۰ درصد خانهها هنوز هیچ محافظ حرارتی مناسبی ندارند.
حتی مدافعان این سیاست هم قبول دارند که بعضی فضاها بدون تهویه مناسب و دستگاههای سرمایشی، قابل تحمل نیستند؛ مکانهایی چون بیمارستانها، مدارس و آپارتمانهای طبقات بالا.
در برخی از کلاسهای درس، دما به بالای ۴۰ درجه میرسد، در حالی که کلاسهای مجهزتر به مراتب خنکتر هستند. نتیجه این شده که حتی شهرداری پاریس هم مجبور به خرید هزاران دستگاه اسپلیت برای مدارس شده است.
واقعیت متناقض درباره پاریس این است که این شهر هم به شدت به خنکسازی نیاز دارد، و هم شدیدا آن را محدود میکند.
این شهر یکی از بالاترین ریسکهای مرگ ناشی از گرما را در اروپا دارد. در موج گرمای ۲۰۰۳، بسیاری از قربانیان ساکن آپارتمانهای کوچک و طبقات بالایی بودند.
قوانین پیچیده شهری و نگرانی از «اثر جزیره گرمایی» باعث شده تا حتی نصب مینیاسپلیتها هم دشوار باشد.
بهگزارش اقتصادنیوز، این پدیده به گرمتر شدن شهرها نسبت به مناطق اطراف اشاره دارد. این گرمایش میتواند ناشی از جذب گرما توسط آسفالتها، کارخانهها و وسایل نقلیه باشد.
برخی مطالعات نشان میدهند که استفاده گسترده از دستگاههای سرمایشی میتواند دمای شهر را در روزهای خیلی گرم افزایش دهد، چون گرمای خروجی یونیتها دوباره وارد محیط میشود.
به همین دلیل، گرفتن مجوز برای نصب اسپلیت سخت است و بسیاری به نصبهای غیرقانونی روی بالکن یا پشتبام روی میآورند. برخی دیگر نیز از سیستمهای خنککننده مبتنی بر آب استفاده میکنند که مصرف آب بالایی دارند.
بسیاری هم سراغ کولر گازیهای قابل حمل میروند که معمولا کیفیت پایینی دارند و در موجهای گرما، خیلی سریع و اضطراری خریداری میشوند.این وضعیت باعث شده تا دسترسی به وسایل سرمایشی، کاملا نامتوازن باشد و افراد پایینتر بیشترین فشار را تحمل کنند.
جناح راست افراطی از این موضوع استفاده سیاسی کرده و خواستار برنامه ملی ایجاد تهویه مناسب شده است. برخی سیاستمداران محلی نیز نصب این دستگاهها را در بیمارستانها و خانههای سالمندان ضروری میدانند.
حتی برخی چهرههای سبز هم پذیرفتهاند که بعضی مکانها بدون اسپلیت قابل اداره نیستند. این افراد سیاستمدارانی هستند که در جریان حزبها و جنبشهای محیطزیستی فرانسه قرار میگیرند.
این موضوع میتواند در انتخابات به نفع راست افراطی تمام شود، زیرا مردم با مشکلات جدی مواجهاند؛ تعطیلی مدارس، بیمارستانهای گرم و امتحانات در کلاسهای غیرقابلتحمل.
با اینحال، برخی سیاستمداران چپ هنوز مخالف نصب این دستگاهها هستند، اما این موضع نیز در حال تضعیف است.
از سویی، سیستمهای اسپلیت امروزی بسیار کارآمدتر شدهاند و برق فرانسه نیز عمدتا کمکربن است.
نویسنده در پایان نوشته است: مسئول سیاستهای اقلیمی فرانسه میگوید که از بالا گرفتن این بحثها ناراحت است، اما میپذیرد که در دمای ۴۰ درجه نمیشود آرام بود.
او تأکید میکند که خرید دستگاههای سرمایشی باید آخرین راهحل باشند، اما در عمل هر کسی میتواند آن را از فروشگاه بخرد.
اما وقتی از او پرسیده میشود که آیا نظرش تغییر کرده است یا نه، میگوید که این گرما یک زنگ خطر است و دیگر هیچکس نمیتواند تغییرات اقلیمی را انکار کند.
