معاملات دیروز بورس تهران نیز بازتاب همین دوگانگی بود؛ از یکسو فشار عرضه در ابتدای معاملات، شاخص کل را تا آستانه از دست دادن کانال ۵میلیون واحدی عقب راند و از سوی دیگر، ورود تدریجی خریداران در نیمه دوم بازار نشان داد که بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند تا زمان انتشار گزارشهای خردادماه، سهام خود را حفظ کنند. از این منظر، گزارشهای خرداد را میتوان نخستین آزمون جدی بازار پس از موج اخیر نوسانات دانست. نتیجه این وضعیت میتواند در تعیین مسیر کوتاهمدت بورس و کاهش یا تشدید فشار فروش نقش تعیینکنندهای ایفا کند.
بورس تهران در سومین روز هفته، پرنوسان ظاهر شد و با دو نیمه کاملا متفاوت همراه بود؛ نیمه نخست تحت سلطه فروشندگان بود و در نیمه دوم شاهد خودنمایی خریداران بودیم. نتیجه این کشمکش، ثبت افت محدود شاخص کل در کنار رشد شاخص هموزن بود. کارشناسان میگویند؛ این وضعیت نشان میدهد بازار همچنان در حال جستوجوی تعادل است و معاملهگران با احتیاط بیشتری نسبت به گذشته اقدام به خرید و فروش میکنند.
با این حال باید دید در روزهای آینده، تقاضای شکلگرفته در محدودههای حمایتی میتواند زمینه بازگشت پایدار بازار را فراهم کند یا فشار عرضه بار دیگر دست بالا را در معاملات به دست خواهد آورد. رفتار متغیر معاملهگران در جریان دادوستدهای روزهای اخیر، نشاندهنده فضای محتاطانه حاکم بر بازار سرمایه است. در شرایطی که سرمایهگذاران همچنان نسبت به متغیرهای اثرگذار بر بازار از جمله تحولات اقتصادی، سیاستهای حمایتی و چشمانداز سودآوری شرکتها با ابهام مواجه هستند، تصمیمات معاملاتی نیز با حساسیت بیشتری اتخاذ میشود. به همین دلیل، هر موج عرضه یا تقاضا میتواند در کوتاهمدت مسیر معاملات را تغییر دهد. این امر دیروز بهخوبی در روند رفتوبرگشتی شاخص کل مشاهده شد. با وجود عقبنشینی شاخص کل، واکنش خریداران در نزدیکی مرز ۵میلیون واحد را میتوان یکی از مهمترین اتفاقات معاملات روز دوشنبه دانست. این سطح در روزهای اخیر به یک محدوده حمایتی مهم تبدیل شده و حفظ آن از منظر روانی برای فعالان بازار اهمیت بالایی دارد. ورود تقاضا در این محدوده نشان داد؛ بخشی از سرمایهگذاران همچنان قیمتهای فعلی را برای ورود مناسب ارزیابی میکنند.
محدود شدن افت شاخص در پایان معاملات، پیام دیگری نیز برای بازار داشت. اگرچه فروشندگان در ابتدای روز ابتکار عمل را در اختیار گرفتند، اما تداوم این برتری ممکن نشد و تغییر موازنه به سود خریداران مانع از شکلگیری یک افت سنگین در پایان معاملات شد. این موضوع میتواند نشانهای از افزایش تدریجی قدرت تقاضا در سطوح پایینتر قیمتی باشد؛ هرچند برای تایید تغییر روند بازار، تداوم ورود پول و افزایش ارزش معاملات در روزهای آینده ضروری خواهد بود.
فردین آقابزرگی، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به رشد کمسابقه بورس پس از بازگشایی معاملات، اصلاح اخیر شاخصها را امری طبیعی دانست و تاکید کرد: پس از یک دوره جهش قابلتوجه قیمتها، انتظار اصلاح در بازار دور از ذهن نبود. شاخص کل بورس از ابتدای سال۱۴۰۴ تا اوج اخیر، حدود ۹۰درصد بازدهی را به ثبت رسانده است؛ درحالیکه این میزان در بهمنماه کمتر از ۳۵درصد بود. شاخص هموزن نیز هرچند عملکرد متعادلتری داشت، اما بازدهی حدود ۶۵درصدی را تجربه کرده است. از این رو، طبیعی بود که بخشی از فعالان بازار، بهویژه سرمایهگذاران حرفهای، حقوقیها و نهادهای مالی، پس از چنین رشد سریعی به فکر شناسایی سود و ذخیره بازدهی کسبشده بیفتند. او افزود: رشد بیش از ۴۰درصدی بورس در بازهای نزدیک به یک ماه، انتظارات را به سطحی رساند که ادامه همان روند میتوانست خاطره اتفاقات مرداد ۱۳۹۹ را برای برخی فعالان بازار تداعی کند. به همین دلیل، افزایش عرضه سهام در این مقطع، بیش از آنکه نشانه تغییر روند باشد، نتیجه رفتار طبیعی معاملهگران برای مدیریت سود بود. این کارشناس با تاکید بر اینکه از واژه «ریزش» برای وضعیت فعلی بازار نمیتوان استفاده کرد، اظهار کرد: آنچه رخ داده یک اصلاح قیمت ذاتی و طبیعی است. در عین حال، شاخصهای بنیادی و معیارهای ارزندگی همچنان نشان میدهد بازار سرمایه در مقایسه با سایر بازارهای دارایی از جذابیت مناسبی برخوردار است.
فردین آقابزرگی، انتشار گزارش عملکرد ماهانه شرکتها را یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر روند بازار دانست و گفت: عملکرد ماهانه و سهماهه شرکتها به خوبی بازتابدهنده واقعیتهای اقتصاد کشور است. اثرات تورم نقطهبهنقطه بالای ۸۰درصد که در اقتصاد مشاهده میشود، بر درآمد فروش بسیاری از شرکتهای بورسی نیز قابل مشاهده است. هرچند برخی شرکتها به دلیل شرایط خاص، از جمله پیامدهای جنگ، تحولات ژئوپلیتیک منطقه و اختلال در فعالیتهای عملیاتی، عملکرد مطلوبی نداشتهاند؛ اما این وضعیت فراگیر نیست.
او با اشاره به اینکه برخی شرکتها در این مدت فعالیت چندانی نداشتند، افزود: به عنوان نمونه، گزارش عملکرد برخی شرکتهای حوزه حملونقل دریایی یا شرکتهایی که به واسطه شرایط منطقهای و محدودیتهای ایجادشده تحتتاثیر قرار گرفتند، نشان میدهد که فعالیت آنها با وقفه همراه بوده است. با این حال عملکرد اغلب شرکتهای بورسی قابل قبول بوده و آثار تورم در صورتهای مالی آنها به وضوح دیده میشود. به گفته این کارشناس، حتی شرکتهایی که از نظر مقدار تولید یا حجم فروش نسبت به مدت مشابه سال گذشته جاماندگی داشتهاند، بهدلیل افزایش نرخ فروش محصولات، توانستهاند سود عملیاتی و سود خالص بالاتری را ثبت کنند. این موضوع نشان میدهد بازار سرمایه همچنان یکی از مهمترین ابزارهای حفظ ارزش سرمایه در برابر کاهش ارزش پول ملی است. افزون بر این، نقدشوندگی بالا، امکان سرمایهگذاری در صنایع مختلف و تنوع گزینههای سرمایهگذاری، از دیگر مزیتهای بورس نسبت به سایر بازارها محسوب میشود.
فردین آقابزرگی درباره رفتار معاملهگران نیز توضیح داد: سرمایهگذارانی که در روزهای ابتدایی بازگشایی معاملات و در شرایطی که کمتر کسی انتظار چنین رشد سریعی را داشت، اقدام به خرید سهام کردند، اکنون بخشی از سود خود را شناسایی کردهاند. در مقابل، گروه دیگری از سرمایهگذاران که دیرتر وارد بازار شدند یا ریسکپذیری کمتری داشتند، رفتار متفاوتی از خود نشان میدهند. همین تفاوت در استراتژیها موجب جابهجایی سرمایههای خرد میان صنایع و نمادهای مختلف شده است. این کارشناس ادامه داد: تجربه نشان داده است؛ بسیاری از معاملهگرانی که سهام خود را فروختهاند، دوباره سرمایه خود را به بازار بازمیگردانند؛ شاید در صنایع دیگر و شاید حتی در همان سهم، اما در قیمتهای پایینتر. در واقع، هدف این گروه کسب سود از نوسانات کوتاهمدت است. بررسی عملکرد سرمایهگذاران در دورههای بلندمدت نشان میدهد در بسیاری از موارد، افرادی که بدون انجام معاملات مکرر، سهام بنیادی خود را حفظ کردهاند، بازدهی بیشتری نسبت به معاملهگران کوتاهمدت کسب کردهاند.
او با اشاره به اینکه برخی سرمایهگذاران با هدف نوسانگیری و معاملات روزانه اقدام به خرید و فروش میکنند، گفت: ممکن است این استراتژی در برخی مقاطع نتیجهبخش باشد، اما معمولا همان افرادی که امروز اقدام به فروش میکنند، در قیمتهای پایینتر دوباره خریدار همان سهم خواهند شد. از این رو، آنچه دیروز در بازار مشاهده شد، بیش از آنکه خروج سرمایه از بورس باشد، جابهجایی پول میان صنایع یا حتی میان نمادهای یک صنعت است.
این کارشناس با اشاره به واگرایی روند شاخص کل و شاخص هموزن خاطرنشان کرد: این واگرایی نشانهای از حرکت تدریجی بازار به سمت تعادل است و میتواند زمینهساز بازگشت آرام روند صعودی باشد. البته بخشی از احتیاط معاملهگران به ابهاماتی مانند تعطیلات سراسری و ریسکهای کوتاهمدت بازمیگردد. این موضوع باعث شده است برخی سرمایهگذاران بهطور موقت منابع خود را به صندوقهای درآمد ثابت یا اوراق بدهی منتقل کنند. از سویی، گزارش عملکرد خردادماه شرکتها نشان میدهد اغلب بنگاههای بورسی همگام با تورم حرکت کردهاند و برخلاف تصور برخی، از افزایش سطح عمومی قیمتها بینصیب نماندهاند. از این منظر، انتظار میرود ارزش بازار سرمایه نیز در بلندمدت متناسب با نرخ تورم افزایش یابد و اصلاح اخیر را باید وقفهای طبیعی در مسیر حرکت بازار تلقی کرد، نه نشانهای از تغییر روند بنیادی بورس.
